Category Archives: teams

Werk jij in een roofdiercultuur?

Paarden zijn behoorlijk vredelievende dieren. Het zijn namelijk prooidieren, ze eten geen andere dieren maar worden gegeten. Dit in tegenstelling tot roofdieren. Roofdieren zijn uiteraard een stuk minder vredelievend…

Binnen de paardenkudde’s is spraken van een vorm van leiderschap dat net zo harmonieus en vredelievend is als de kudde zelf. Auteur Linda Kohanov noemt dit ‚nonpredatory leadership’, oftewel non-roofdier leiderschap. Kohanov heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar leiderschap in organisaties. Ze concludeert dat veel organisaties een roofdier cultuur hebben. Terwijl dat in deze moderne en veranderende tijden eigenlijk niet effectief is.

Continue reading

facebooktwitterlinkedinmailby feather

De apenrots vs de paardenkudde

De apenrots vs de paardenkuddeVeel managementteams hebben een apenrotscultuur. Iedereen wil bovenop de rots terecht komen. De hoogst mogelijke positie, met de meeste macht, het beste salaris en het meeste aanzien van de apen die lager op de rots zitten. Natuurlijk wordt dit niet letterlijk zo gezegd. Maar als jij in een apenrotscultuur zit dan voel je dit wel aan. Er is een constante machtstrijd. Want als je eenmaal een plek op de rots veroverd hebt dan is dat niet genoeg. Je moet zorgen dat je deze plek behoud en niet wordt ingehaald door anderen. Kortom, je hebt nooit rust. Continue reading

facebooktwitterlinkedinmailby feather

Test: Je staat er wel/niet alleen voor

Je staat er (niet) alleen voorAls manager kun je regelmatig het gevoel hebben er alleen voor te staan. Je zet je als enige helemaal in voor die nieuwe klant. Je bent de enige die ’s avonds door werkt om het project op tijd af te krijgen. Je bent de enige die ziet welke stappen er genomen moeten worden.

Dat is natuurlijk niet de bedoeling van het werken in een team of organisatie. Ook – of zelfs?! – als manager hoef je er niet alleen voor te staan. Je hebt tenslotte je team. En als jouw team goed functioneert, dan betekent dat dat jij er nooit alleen voor staat.

Een paard staat er nooit alleen voor. Paarden zijn namelijk kuddedieren. Ze leven in een kudde, net zoals mensen in teams samenwerken.

Dit betekent dat ook de leider van de kudde er nooit alleen voor staat. De leider is net zoals alle andere paarden onderdeel van de groep en wordt geholpen door alle andere paarden in de kudde. Ze weten dat ze samen meer bereiken ze dan alleen.

Sta jij er wel/niet alleen voor? Doe de test!

Continue reading

facebooktwitterlinkedinmailby feather

Niemand voelt zich verantwoordelijk

SAMSUNG CSCHet is nogal makkelijk als medewerker om alles wat fout gaat af te schuiven op de manager. Die is tenslotte verantwoordelijk, dus laat hem er maar voor opdraaien!

Als manager heb je veel verantwoordelijkheden. Dat hoort bij je functie. Maar in de dagelijkse praktijk is het handig als je medewerkers zich ook verantwoordelijk voelen. Als ze zelf dingen oppakken die misgaan, elkaar helpen en onderling dingen oplossen. Continue reading

facebooktwitterlinkedinmailby feather

[Verantwoordelijkheid] Als de kat van huis is…

Ushi_liggendHerken jij de volgende situatie? Jouw team zet zich hartstikke goed in en werkt hard. Jouw afdeling loopt heel goed en maakt voldoende winst. Klanten zijn tevreden. Kortom, het gaat heel goed!

Maar…. Het gaat eigenlijk alleen zo goed als jij zelf aanwezig bent op de afdeling.

Als jij er eens een dagje niet bent dan is het meteen een chaos. Bepaalde taken blijven liggen. Andere taken worden dubbel gedaan. Het lijkt wel alsof iedereen volgens tropenrooster werkt en de kantjes ervan afloopt. De winst keldert, klanten zijn ontevreden… Kortom, het gaat helemaal niet goed!

Als jij dit herkent dan heb ik goed nieuws en slecht nieuws voor je. Het goede nieuws is dat mensen jou graag volgen. Continue reading

facebooktwitterlinkedinmailby feather

[Verantwoordelijkheid] Hoe voorkom je dat er fouten worden gemaakt?

Het maken van fouten kan in een organisatie veel schade aanrichten. Het kan waardevolle tijd kosten, het kan klanten kosten, het is slecht voor de sfeer in het team en het kost je als leider soms zelfs je nachtrust. Het is heel belangrijk om fouten zo snel mogelijk voorgoed op te lossen.

Wanneer het gaat om fouten maken, geldt het principe ‘voorkomen is beter dan genezen’. Maar hoe voorkom je nou als leider dat anderen fouten maken?

In de meeste gevallen worden fouten alleen opgelost en niet voorkomen. Dat gaat bijvoorbeeld op de volgende manier:

 

Pieter werkt samen met collega’s aan een project voor klant X. Klant X laat weten zeer ontevreden te zijn omdat een deadline niet gehaald is die voor hun heel belangrijk was. Dit hadden zij in een gesprek aan Pieter laten weten, maar Pieter heeft dit niet doorgegeven aan zijn collega’s.

Pieters baas Yvonne gaat persoonlijk naar klant X toe. Yvonne neemt klant X mee uit lunchen en biedt haar excuses aan namens de organisatie. Yvonne belooft dat dit niet meer zal voorkomen en dat ze zich voortaan persoonlijk met het project van klant X zal bezighouden.

Na afloop van de lunch kijkt Yvonne in haar agenda en zoekt wanhopig naar een manier om haar belofte aan klant X na te komen….

 

In een paardenkudde is het van levensbelang dat er geen fouten worden gemaakt. Paarden zijn prooidieren en elke fout kan dus betekenen dat de hele kudde ten prooi valt aan roofdieren. Daarom hebben paarden een efficiënte manier bedacht om fouten te voorkomen.

De jonge paarden in de kudde moeten alles nog leren. Daarbij maken zij natuurlijk fouten. De leider van de kudde is er erg op gericht om genoeg tijd en aandacht te besteden aan het opvoeden van de jonge paarden en daarmee te voorkomen dat ze fouten maken.

Niet alleen de leider is hiermee bezig, elk paard in de kudde let op de jonge paarden. Ze delen dus deze verantwoordelijkheid.

Als leider van een mensenteam zal je om te beginnen moeten zorgen voor een cultuur binnen het team waarin de teamleden met elkaar de verantwoordelijkheid delen. Dit is een voorwaarde om te zorgen dat alle medewerkers op een juiste manier worden ‘opgevoed’ en zo in de toekomst veel fouten worden voorkomen.

Vervolgens kan je gebruikmaken van het volgende stappenplan. Met dit stappenplan creëer je een werkwijze in het team waardoor er van fouten geleerd wordt en daarmee in de toekomst fouten worden voorkomen.

1. Fouten toestaan
Paradoxaal genoeg is de eerste stap fouten juist toe te staan.
Wanneer fouten niet toegestaan zijn dan worden ze geheim gehouden en dan kan je er ook niets aan veranderen. De eerste stap is dus om openheid te creëren.

2. Fouten bespreken
In een cultuur waarin verantwoordelijkheden gedeeld worden kunnen fouten ook bespreekbaar worden. Jij hoeft dan niet als leider iemand ‘op het matje te roepen’, medewerkers kunnen onderling fouten met elkaar bespreken.

3. Oorzaak achterhalen
Vervolgens is het belangrijk om te onderzoeken waarom er fouten gemaakt worden.
Je gaat opzoek naar de oorzaak. Alleen als je de oorzaak weet kan het in de toekomst voorkomen worden.

4. Oorzaak oplossen
Als je weet wat de oorzaak is kan je opzoek gaan naar een oplossing.
Het wegnemen van de oorzaak zorgt ervoor dat fouten in de toekomst voorkomen worden. Als leider kan je het team coachen om gezamenlijk tot een oplossing te komen.

5. Evaluatie
Enige tijd na het implementeren van de oplossing is het belangrijk om deze oplossing te evalueren.
In plaats van af te wachten of deze oplossing voldoende is (en dus eigenlijk te wachten tot de volgende fout wordt gemaakt), kan je pro actief onderzoeken of op deze manier fouten voorkomen worden.

 

Het nemen van deze stappen kan er in de praktijk bijvoorbeeld als volgt uitzien.

 

Pieter werkt samen met collega’s aan een project voor klant X. Klant X laat weten zeer ontevreden te zijn omdat een deadline niet gehaald is die voor hun heel belangrijk was. Dit hadden zij in een gesprek aan Pieter laten weten, maar Pieter heeft dit niet doorgegeven aan zijn collega’s.

Als dit probleem in het projectteam wordt besproken blijkt dat Pieter in het gesprek met de klant alleen aandacht heeft besteed aan de technische aspecten van het product. Hij realiseerde zich niet dat de deadline voor de klant belangrijker was dan de technische aspecten. De klant was hier niet duidelijk in.

Pieter geeft aan dat hij de juiste communicatievaardigheden mist om te achterhalen wat daadwerkelijk belangrijk is voor de klant. De oplossing die bedacht wordt is dat Pieter de komende tijd samen met een collega die hier wél goed in is naar klant X gaat.

Als na 3 maanden deze oplossing geëvalueerd wordt geeft Pieter aan dat hij inmiddels zelf deze vaardigheden onder de knie heeft gekregen. Voortaan kan Pieter weer alleen in gesprek met klant X én helpt hij deze klant om de juiste prioriteiten te stellen.

 

Kortom, de randvoorwaarde om fouten te voorkomen is een cultuur waarin verantwoordelijkheden gedeeld worden door het team. In deze cultuur kan je vervolgens gebruikmaken van het 5-stappenplan om op een effectieve manier met fouten om te gaan. Hiermee los je de oorzaak van fouten op en voorkom je nieuwe fouten in de toekomst.

 

©Wendela den Tonkelaar, Onbewuster, 2013

Wat is jouw ervaring met het voorkomen van en omgaan met fouten? Deel het hieronder!

 

 

facebooktwitterlinkedinmailby feather

[Leiderschap] Het belangrijkste element van een mensenkudde

Paardenkudde als perfect teamEen paardenkudde is een perfect team. Ze werken goed samen, hebben lol met elkaar, hebben aan één blik genoeg om elkaar te begrijpen en zijn ook nog eens enorm succesvol in wat ze doen.

Hoe zou het zijn wanneer je als manager zo’n perfect team zou hebben om mee te werken? Zou dan niet alles veel makkelijker gaan en veel minder moeite kosten?

Helaas zijn de meeste mensenteams niet zo succesvol als een paardenkudde. Er is vaak sprake van miscommunicatie, verantwoordelijkheden worden op anderen afgeschoven, er is weerstand en mensen raken gedemotiveerd. Of het is juist een team dat enorm gemotiveerd is maar totaal langs elkaar heen werkt, waardoor zaken onnodig dubbel worden gedaan en het team niet efficiënt is.

Om te zorgen dat jouw ‘mensenkudde’ net zo succesvol wordt als een paardenkudde moet je weten wat er voor zorgt dat een paardenkudde zo succesvol is. Het belangrijkste element in een paardenkudde is ‘verbondenheid’.

De verbondenheid in een paardenkudde komt tot uiting in het relationele vlak en het inhoudelijke vlak. Het relationele niveau heeft betrekking op de relaties in het team, dus in hoeverre de mensen in het team goed met elkaar op kunnen schieten. Het inhoudelijke niveau heeft betrekking op de taak van het team, de werkzaamheden die zij uitvoeren.

In een team zijn de relatie en de inhoud nauw met elkaar verbonden. Een team dat op inhoudelijk vlak goed samenwerkt, maar elkaar niet uit kan staan, bereikt weinig. Andersom bereikt een team dat heel goed met elkaar op kan schieten, maar inhoudelijk niet op elkaar aansluit, ook niet veel….

Vaak besteden leiders alleen aandacht aan verbondenheid in het team op maar één van de twee vlakken. Ze organiseren voor het team bijvoorbeeld een regelmatig uitjes en borrels. Hierdoor groeit de verbondenheid op relationeel niveau. Maar als er niets gedaan wordt aan de verbondenheid op inhoudelijk niveau dan heb je hier niets aan.

Er zijn ook leiders die juist heel erg op de inhoud zijn gericht. Zij organiseren veel vergaderingen, betrekken de medewerkers bij inhoudelijke beslissingen, stellen gezamenlijk een missie en visie op, etc. Als deze leider echter geen oog heeft voor de onderlinge relaties in het team, niet ziet welke conflicten er spelen, weerstand negeert, talanten onbenut laat en geen aandacht heeft voor de onderlinge sfeer, dan bereikt hij niets.

Het is dus van belang om als leider de verbondenheid in het team te ontwikkelen op relationeel niveau en op inhoudelijk niveau. Paarden hebben daar goede methodes voor. Dit kunnen mensen ook toepassen.

Op inhoudelijk niveau ontstaat verbondenheid door het hebben van een gezamenlijk doel. Paarden hebben als prooidieren het gezamenlijk doel ‘overleven’. Dit is hun missie.

Organisaties hebben ook altijd een gezamenlijk doel. Teams en afdelingen binnen organisaties hebben dit echter niet altijd. Of het is niet duidelijk voor de mensen in het team. Het is van belang dat iedereen in het team zich in dit doel kan vinden en hier aan mee wil werken. Dit zorgt voor de onderlinge verbondenheid.

In een paardenkudde wordt ook hard gewerkt aan de onderlinge relaties. Er worden veel activiteiten gezamenlijk ondernomen. Daarnaast wordt er veel gespeeld en voor elkaar gezorgd. Hierdoor ontstaan er vriendschappen tussen de paarden. Dit alles draagt bij aan een gevoel van verbondenheid.

Ook in een mensenkudde moet gewerkt worden aan de onderlinge relaties. Er kunnen gezamenlijke activiteiten ondernomen worden. Collega’s kunnen bijvoorbeeld eens samen naar een klant in plaats van alleen.

En ook in een mensenkudde kan ‘gespeeld’ worden en plezier worden gemaakt. Het samen delen van plezierige momenten zorgt voor betere relaties en daarmee meer verbondenheid in het team.

Kortom, om een goed team te vormen is onderlinge verbondenheid nodig. Verbondenheid komt tot uiting in het relationele vlak en het inhoudelijke vlak. Het is van belang om als leider het team te ontwikkelen op beide vlakken. Dat vergroot de verbondenheid en daarmee de teamprestatie.

Wat doe jij om de verbondenheid in jouw team te vergroten? Deel het hieronder!

©Wendela den Tonkelaar, Onbewuster, 2013

facebooktwitterlinkedinmailby feather

Een leider is helemaal niet nodig!

kuddetestIk krijg regelmatig de vraag of een leider wel noodzakelijk is voor een team. Er is toch ook zo iets als ‘zelfsturende teams’? En we zijn toch allemaal professionals, dus we kunnen toch ook best zonder managers?

Het lijkt wel alsof er een soort weerstand bestaat tegen het hebben van een leider of tegen het opstaan en je aanmelden als leider. Terwijl ‘leiden en volgen’ toch een heel natuurlijk principe is.

In een paardenkudde zou nóóit de vraag gesteld worden of een leider nou eigenlijk wel noodzakelijk is. Sterker nog, er is nooit een moment zonder een leider. In een nieuwe kudde-samenstelling wordt direct in een paar seconden bepaald wie de leider is.

Lees verder: Een leider is helemaal niet nodig!

facebooktwitterlinkedinmailby feather

[Checklist] 21 kenmerken van een mensenkudde vs een groep individuen

Heb je wel eens een groep (semi)wilde paarden gezien? Dan is het je waarschijnlijk opgevallen dat je direct ziet dat zij een kudde vormen met elkaar. (In Nederland kan je semi-wilde kudde’s bekijken in verschillende natuurgebieden, zoals bijvoorbeeld op de Veluwe, de duinen langs de westkust en bij de Oostvaardersplassen. De foto’s hiernaast zijn genomen in de Kennemerduinen.)

Bij mensenteams is het soms lastiger om te ontdekken of zij nou bij elkaar horen of niet. Zelfs als je officieel –volgens je functieomschrijving- in het team zit, dan kan je het gevoel hebben er toch niet bij te horen.

Leidinggevenden vragen mij regelmatig of hun team een ‘echt’ team is. Ik vergelijk een mensenteam met een paardenkudde en gebruik daarbij een paard als deskundige (dit is een onderdeel van mijn unieke Kuddetest™). Als je geen paard bij de hand hebt kan je deze lijst met kenmerken gebruiken om jouw team te analyseren.

Zo herken je een mensenteam: Zo herken je een groep individuen
1 Ze houden contact met elkaar Ze zijn niet met elkaar in contact
 2 Ze gaan allemaal dezelfde richting op, naar hetzelfde doel Ieder gaat zijn/haar eigen richting op en heeft een persoonlijk doel
 3 Er is een leider, die zichzelf als leider ziet en door alle teamgenoten als leider gezien en geaccepteerd wordt Er is geen leider of er is wel een (functioneel) leider maar deze wordt niet door de anderen geaccepteerd als leider
 4 Iedereen in het team weet wat zijn/haar verantwoordelijkheid en taak is Taken en verantwoordelijkheden zijn onduidelijk
 5 Er wordt gesproken en gedacht over ‘wij’ in plaats van ‘ik’ Er wordt gesproken en gedacht vanuit ‘ik’
 6 De teamleden hebben aan weinig/geen woorden genoeg om elkaar te begrijpen Iedereen gebruik veel woorden en lichaamstaal om te communiceren
 7 Het team vertrouwt blind op elkaar Men vertrouwt elkaar niet (echt…)
 8 Het team heeft als een van de hoogste prioriteiten om een sterk team te zijn/blijven Ieder heeft voor zichzelf als prioriteit om sterker te worden, met of zonder team
 9 Het team neemt snelle en goede beslissingen Men doet er erg lang over om gezamenlijke beslissingen te nemen of beslissingen worden genomen zonder dat iedereen er echt achterstaat
10 Het team heeft weinig overleg nodig tijdens het samenwerken Er wordt veel en lang met elkaar overlegd (zowel formeel als informeel)
11 Het team ziet het als gezamenlijke verantwoordelijkheid om jonge/onervaren teamgenoten zo goed mogelijk te begeleiden Jong/onervaren mensen worden niet begeleid of ze worden door 1 persoon begeleid
12 Het team waardeert en maakt gebruik van ieders beste kwaliteiten De kwaliteiten van de individuen worden niet optimaal benut
13 Het team staat open voor nieuwe teamgenoten indien dit het team versterkt Men staat niet te springen om nieuwe individuen bij de groep
14 De teamgenoten bewegen in hetzelfde tempo Sommige mensen lopen voor de groep uit en anderen blijven ergens hangen
15 Alle teamgenoten zijn alert op gevaren voor het team Gevaren van buiten af verrassen de groep vaak als het al te laat is
16 Het team heeft plezier met elkaar De groep heeft geen/weinig plezier met elkaar
17 Het team heeft ruimte voor onderlinge vriendschappen Er ontstaan geen/weinig vriendschappen in de groep
18 Iedereen voelt zich zo prettig in het team dat ze liever bij elkaar zijn dan alleen De groep voelt niet prettig aan
19 Het team bereikt samen meer dan alleen De individuen zouden meer bereiken als ze niet in een groep zouden werken
20 Het team wordt door buitenstaanders herkend als team De groep is niet herkenbaar, zowel voor buitenstaanders als ook voor de eigen leden
21 Het team is in staat om zich gezamenlijk aan te passen aan veranderende omstandigheden Bij veranderende omstandigheden valt de groep uit elkaar

Aan welke kenmerken voldoet jouw team? En wat mis je nog? Ik lees jouw reactie graag hieronder!

©Wendela den Tonkelaar, Onbewuster, 2012

PS Wil je met jouw team de Kuddetest™ doen en de effectiviteit van je team optimaliseren? Volg dan het programma ‘De kuddetest voor mensenteams’

 

facebooktwitterlinkedinmailby feather